Stres powakacyjny: jak radzić sobie z napięciem przed nowym sezonem?
Rozdrażnienie, gorszy sen i przeciążenie po urlopie to częsta, zwykle przejściowa reakcja. Skąd się bierze powakacyjny dołek, co pomaga wrócić do rytmu i kiedy warto poszukać wsparcia.

Jest taki moment pod koniec sierpnia, kiedy w niedzielny wieczór łapie nas dziwny niepokój. Urlop jeszcze trwa, a głowa już przelicza maile i terminy września. Jeśli to znasz, to bardzo częste uczucie. Powrót do rutyny po dłuższej przerwie bywa trudny i jest to zwyczajna reakcja, a nie znak, że coś jest z Tobą nie tak. Nie chcę Cię motywować do „wzięcia się w garść”, chcę dać Ci spokojną perspektywę i kilka rzeczy, które pomagają.
Powakacyjny dołek jest normalny
Na urlopie zwalniamy, śpimy dłużej, mamy mniej decyzji. Powrót to nagły skok wymagań, wcześniejsze pobudki i napięcie, które na wakacjach opadło, a do tego krótszy dzień i mniej światła. Rozdrażnienie, gorszy sen i uczucie przeciążenia to nie choroba, tylko reakcja adaptacyjna, która u większości mija w ciągu jednego, dwóch tygodni.
Krótszy dzień i mniej słońca jesienią wpływają na produkcję serotoniny i melatoniny, czyli substancji regulujących nastrój i sen, dlatego wielu osobom po wakacjach naturalnie spada energia[1]. Sama świadomość, że tak po prostu działa nasz układ nerwowy, a nie nasza rzekoma słabość, potrafi zdjąć spory ciężar.
Zdejmij z siebie presję „nowego początku”
Wrzesień bywa drugim styczniem: nowy plan treningowy, dieta, kurs, lepsza wersja siebie, najlepiej od poniedziałku. Chęć zmiany jest w porządku, ale wciśnięta w jeden tydzień i podlana cudzymi highlightami z sieci zamienia się w stres. Porównujemy swój zwyczajny wrzesień z czyimś zmontowanym filmikiem i z góry przegrywamy z iluzją.
Nie musisz startować jak sprinter z bloków. Zdjęcie z siebie presji „nowego początku” to często pierwsza rzecz, która naprawdę obniża napięcie. Życie działa w małych, powtarzalnych krokach, więc wybierz jedną zmianę zamiast dziesięciu.
Co pomaga wrócić do rytmu?
Wracaj do rytmu snu stopniowo, przesuwając porę snu po kwadransie. Potraktuj sen jak priorytet: wieczorem mniej ekranów, rano kilka minut na świetle dziennym. Ruszaj się i wychodź z domu, bo aktywność to jeden z najlepiej udokumentowanych sposobów na obniżenie napięcia[2].
A gdy napięcie rośnie tu i teraz, pomaga oddech kwadratowy: wdech na cztery sekundy, zatrzymanie na cztery, wydech na cztery, zatrzymanie na cztery, kilka rund[3]. I rób sobie przerwy bez poczucia winy, bo odpoczynek to część zdrowia, a nie jego przeciwieństwo.
Stres, lęk, wypalenie i depresja: jak je odróżnić?
To krótkie rozróżnienie nie służy do samodiagnozy, tylko do tego, żebyś wiedziała, kiedy zwykłe „mam gorszy okres” zamienia się w coś, co zasługuje na pomoc. Zwykły stres adaptacyjny jest przejściowy, wiąże się z konkretną sytuacją i słabnie, gdy sprawy się układają. Lęk daje o sobie znać uporczywym, trudnym do opanowania zamartwianiem i napięciem, często z objawami z ciała, jak kołatanie serca czy ucisk w klatce (nagły ból lub ucisk w klatce zawsze wymaga najpierw pilnej oceny lekarza). Wypalenie to głównie wyczerpanie związane z pracą, rosnący dystans i cynizm oraz poczucie, że cokolwiek zrobisz, i tak jest za mało[4]. O depresji myślimy, gdy obniżony nastrój i utrata przyjemności utrzymują się przez większość dnia przez co najmniej dwa tygodnie, dochodzą do tego zmiany snu i apetytu, brak energii i poczucie beznadziei[5].
Chcę też powiedzieć wprost jedną rzecz. Jeśli pojawiają się myśli, że nie chcesz dłużej żyć albo że bliskim byłoby lepiej bez Ciebie, potraktuj to poważnie i nie zostawaj z tym sam na sam. Pomoc jest dostępna od razu, całą dobę, pod bezpłatnymi numerami 116 123[6] i 800 70 2222[7] (dla dorosłych) oraz 116 111[8] (dla dzieci i młodzieży), a w nagłej sytuacji pod 112.
Kiedy warto poszukać wsparcia?
Powakacyjny dołek jest przejściowy. Warto porozmawiać ze specjalistą, jeśli obniżony nastrój, lęk, brak energii lub kłopoty ze snem ciągną się dłużej niż dwa, trzy tygodnie mimo powrotu do rytmu, jeśli tracisz przyjemność z rzeczy, które zwykle ją dawały, albo jeśli napięcie odbija się na pracy, relacjach czy zdrowiu. Szukanie pomocy to rozsądek, nie słabość. Dobrym pierwszym krokiem bywa lekarz rodzinny, a do psychiatry nie potrzeba skierowania[9]. Jeśli poczujesz, że napięcie Cię przerasta, wsparcie jest dostępne całą dobę, na przykład pod bezpłatnym numerem 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłej sytuacji pod 112.
Wrzesień nie jest egzaminem, który trzeba zdać. Daj sobie kilka tygodni na wejście w rytm, wybierz jedną małą zmianę i nie bądź dla siebie zbyt surowa.
Jeśli czujesz, że przydałoby Ci się o tym z kimś porozmawiać, warto umówić się na konsultację z psychologiem.
Źródła (9)· pokaż· ukryj
- Lambert GW i wsp. Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain. Lancet, 2002.
- Singh B i wsp. Effectiveness of physical activity interventions for improving depression, anxiety and distress: an overview of systematic reviews. Br J Sports Med, 2023.
- Fincham GW i wsp. Effect of breathwork on stress and mental health: a meta-analysis of randomised-controlled trials. Sci Rep, 2023.
- Burn-out an “occupational phenomenon”: International Classification of Diseases. WHO, 2019.
- Depressive disorder (depression), fact sheet. WHO, 2026.
- Telefon 116 123 dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym. 116sos.pl.
- Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym – 800 70 2222. centrumwsparcia.pl.
- Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111. 116111.pl.
- Nowa lista lekarzy specjalistów i psycholog dostępni bez skierowania od 17 września 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta, 2025.
Kto przygotował ten artykuł
KWlek. Katarzyna Woźniak
Lekarka, absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (2018) i doktorantka tej uczelni. Członkini Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości z certyfikatem w zakresie kompleksowego leczenia choroby otyłościowej. Założycielka Zapytaj Lekarza, gdzie prowadzi pacjentów leczących otyłość. Od 2016 roku jako „Mama i Stetoskop” edukuje o zdrowiu w mediach społecznościowych.
Zobacz profilCzytaj dalej
Więcej materiałów z naszego poradnika.

Lęk spowodowany wojną w Ukrainie – jak sobie z nim radzić?
Lęk spowodowany wojną może mieć różne nasilenie. Poznaj sposoby radzenia sobie z lękiem, dostępne leki oraz sytuacje, w których warto zgłosić się po pomoc.

Gdy lęk przejmuje kontrolę: rodzaje, objawy i leczenie zaburzeń lękowych
Czym lęk różni się od stresu i strachu, jakie są rodzaje zaburzeń lękowych, dlaczego napięcie potrafi nasilić się nawet na urlopie i jakie leczenie, z lekami i bez nich, ma dziś największą skuteczność.

Psychoterapia: kto i kiedy powinien ją rozważyć?
Czym jest psychoterapia, komu pomaga i jak wygląda proces terapeutyczny. Online czy stacjonarnie, jak wybrać nurt i terapeutę oraz jak terapia pomaga w trudnej relacji z jedzeniem.
Chcesz porozmawiać ze specjalistą?
Artykuł to dopiero początek. Umów konsultację i otrzymaj indywidualną diagnozę oraz plan leczenia.
Dołącz do 30 000+ pacjentów, którzy nam zaufali